Murzynek to ciasto, które zna każdy, kto dorastał w Polsce. Proste, tanie, mocno kakaowe i wilgotne, z błyszczącą polewą, która lekko pęka pod nożem. Piekły je babcie na niedzielę, mamy na urodziny w przedszkolu i studenci w akademikach, bo nie wymaga ani czekolady, ani specjalnych umiejętności.
Sekret murzynka to masa gotowana w garnku: masło, cukier, kakao i mleko podgrzewamy razem, a część odlewamy na polewę. Dzięki temu ciasto i polewa mają identyczny smak, a cały przepis robisz w jednym garnku i jednej misce. Podajemy proporcje w gramach i wszystkie sposoby na to, żeby murzynek był wilgotny, a nie suchy jak biszkopt.
1 hłącznie
16kawałków
łatwepoziom
- Przygotowanie 20 min
- Pieczenie 40 min
- Kalorie na porcję 285 kcal
Masa kakaowa
- 250 g masła
- 250 g cukru
- 40 g kakao naturalnego (4 czubate łyżki)
- 125 ml mleka
- 1 łyżka cukru wanilinowego
Ciasto
- 4 jajka w temperaturze pokojowej
- 260 g mąki pszennej typ 450
- 2 łyżeczki proszku do pieczenia
- pół łyżeczki sody oczyszczonej
- szczypta soli
- 2 łyżki powideł śliwkowych lub dżemu wiśniowego (opcjonalnie, dla wilgotności)
Przygotowanie krok po kroku
- W średnim garnku umieść masło, cukier, kakao, mleko i cukier wanilinowy. Podgrzewaj na małym ogniu, mieszając, aż masło się roztopi, a cukier całkowicie rozpuści. Doprowadź do wrzenia i zdejmij z ognia.
- Odlej do kubka około jednej czwartej masy, czyli mniej więcej 5 łyżek. To będzie polewa. Resztę masy przestudź do temperatury pokojowej, około 20 minut.
- Nagrzej piekarnik do 175°C, góra i dół. Formę o wymiarach 24 × 30 cm wyłóż papierem do pieczenia.
- Oddziel żółtka od białek. Do przestudzonej masy dodawaj po jednym żółtku i mieszaj rózgą po każdym dodaniu. Jeśli używasz powideł, dodaj je teraz.
- Przesiej mąkę z proszkiem do pieczenia i sodą do masy i wymieszaj rózgą tylko do połączenia, na gładkie, gęste ciasto.
- Ubij białka ze szczyptą soli na sztywną pianę. Dodaj pianę do ciasta w trzech porcjach i delikatnie wmieszaj szpatułką, ruchem od dna do góry.
- Przelej ciasto do formy i wyrównaj. Piecz 35 do 40 minut, aż patyczek wbity w środek wyjdzie suchy albo z pojedynczymi, wilgotnymi okruszkami.
- Wystudź ciasto w formie przez 15 minut. Odłożoną masę podgrzej przez kilka sekund, jeśli zgęstniała, i rozprowadź ją na wierzchu ciepłego ciasta. Zostaw do całkowitego ostygnięcia, aż polewa zastygnie.
Murzynek ma być wilgotny, prawie jak brownie w środku. Jeśli patyczek wychodzi zupełnie czysty i suchy, ciasto już przesiedziało w piekarniku.
Redakcja Bulgot
Dlaczego masę kakaową się gotuje
Zagotowanie kakao z masłem, cukrem i mlekiem robi dwie rzeczy. Po pierwsze, kakao w gorącym płynie uwalnia znacznie więcej aromatu niż suche kakao wsypane do ciasta, więc murzynek jest mocno czekoladowy, choć nie ma w nim ani grama czekolady. Po drugie, rozpuszczony cukier daje ciastu wilgotny, zwarty miąższ i lekko karmelową nutę. Z tego samego powodu masa po ostygnięciu tężeje w błyszczącą polewę.
Masę trzeba przestudzić przed dodaniem żółtek. Gorąca zetnie je i w cieście pojawią się grudki jajecznicy. Wystarczy, że będzie letnia.
Jak zrobić wilgotnego murzynka
Wilgotność zależy głównie od czasu pieczenia. Murzynek wysycha, gdy jest pieczony za długo albo w za wysokiej temperaturze. Sprawdzaj go patyczkiem już po 33 minutach. Pomagają też dwie łyżki powideł albo dżemu, które dodają wilgoci i lekko owocowej nuty, niewyczuwalnej jako osobny smak. Soda oczyszczona reaguje z kwaśnym kakao i daje ciastu ciemniejszy kolor i delikatniejszy miąższ.
Ciasto warto też przykryć ściereczką zaraz po wylaniu polewy, gdy ta już lekko stężeje. Zatrzymasz w nim parę, która inaczej odparowałaby w powietrze.
Blacha, tortownica czy keksówka
| Forma | Ilość | Czas pieczenia |
|---|---|---|
| 24 × 30 cm | cały przepis | 35 do 40 minut |
| tortownica 26 cm | cały przepis | 45 do 50 minut |
| 2 keksówki 25 cm | cały przepis, po połowie | 45 minut |
| 20 × 20 cm | połowa przepisu | 30 do 35 minut |
Najczęstsze błędy przy murzynku
| Problem | Przyczyna | Co zrobić |
|---|---|---|
| Murzynek jest suchy | za długie pieczenie, za dużo mąki | sprawdzaj patyczkiem od 33 minuty, odmierzaj mąkę na wadze |
| Ciasto opadło na środku | niedopieczone albo za wcześnie otwarty piekarnik | nie otwieraj piekarnika przez pierwsze 25 minut |
| W cieście są grudki | żółtka dodane do gorącej masy | przestudź masę do temperatury pokojowej |
| Polewa jest matowa i się kruszy | zbyt długo gotowana masa | zagotuj masę tylko do pierwszych bąbli |
| Polewa spłynęła z ciasta | ciasto za gorące | odczekaj 15 minut, zanim wylejesz polewę |
Warianty murzynka
Z wiśniami
Na ciasto w formie rozłóż 300 g wydrylowanych wiśni, dobrze odsączonych i obtoczonych w mące. To klasyczne połączenie, które przypomina ciasto szwarcwaldzkie.
Z orzechami
Do ciasta dodaj 80 g posiekanych orzechów włoskich, a na polewę posyp kilka połówek. Orzechy świetnie pasują do kakaowej, lekko gorzkiej masy.
Świąteczny
Do masy dodaj łyżeczkę przyprawy do piernika i 2 łyżki miodu, a do ciasta garść posiekanej skórki pomarańczowej. Taki murzynek pachnie jak Boże Narodzenie i jest prostszy od piernika.
Bez jajek i mleka
Mleko zastąp napojem owsianym, masło margaryną do pieczenia, a jajka 150 g musu jabłkowego i dodatkową pół łyżeczki sody. Ciasto będzie bardziej zwarte, ale wilgotne.
Jak przechowywać murzynka
Murzynek przez 2 dni doskonale znosi temperaturę pokojową, przykryty folią albo w pojemniku. Następnie przenieś go do lodówki, gdzie wytrzyma do 5 dni. Zimny jest bardziej zbity, a polewa twardsza, więc wyjmij kawałek na pół godziny przed podaniem. Murzynek dobrze się mrozi, do 3 miesięcy, najlepiej bez polewy.
Z czym podawać
Murzynek najlepiej smakuje z kubkiem mleka albo kawy. Na deser podaj go z bitą śmietaną i wiśniami albo z gałką lodów waniliowych. Jeśli lubisz czekoladowe wypieki, sprawdź też nasze brownie, które zawsze wychodzi i tort czekoladowy z wiśniami. Więcej ciast znajdziesz w kategorii Desery.
Najczęściej zadawane pytania
Czy murzynka można zrobić bez miksera?
Tak. Masa jest gotowana, żółtka i mąkę mieszasz rózgą, a białka możesz ubić ręcznie trzepaczką. Możesz też dodać całe jajka do masy, bez ubijania białek. Ciasto będzie wtedy nieco bardziej zbite, ale równie smaczne.
Jakie kakao jest najlepsze do murzynka?
Najlepsze jest kakao naturalne, ciemne, bez cukru. Napój kakaowy z cukrem się nie nadaje, bo ciasto będzie mdłe i zbyt słodkie.
Czy można zastąpić masło olejem?
Możesz użyć 200 ml oleju zamiast masła w masie. Ciasto będzie wilgotne, ale polewa nie zastygnie tak ładnie, więc lepiej zrobić ją osobno z czekolady.
Ile kalorii ma kawałek murzynka?
Kawałek, czyli 1/16 blachy, ma około 285 kcal.
Skąd się wzięła nazwa murzynek?
Nazwa pochodzi od ciemnego koloru ciasta i jest używana w polskiej kuchni od dziesięcioleci. Dziś coraz częściej to samo ciasto nazywa się po prostu ciastem kakaowym albo czekoladowym ciastem z polewą.
